Kilka minut na koniec dnia: co otrzymałem, co dałem, co zauważyłem? W stylu wdzięczności, Naikan, stoickim lub jako przegląd dnia wstecz; to, co piszesz, zostaje tylko na twoim urządzeniu.
Zamykanie dnia uczciwym rozliczeniem się z niego to praktyka wspólna dla wielu tradycji, które nigdy się nie znały. Sufizm nazywa to muhasebe-i nefs, rozliczeniem z samym sobą: al-Muhasibi (zm. 857) i al-Ghazali radzą przeglądać dzień wieczorem i wyznaczać intencję rano. W Japonii Naikan Yoshimoto Ishina zadaje trzy pytania; Seneka co wieczór pytał samego siebie o swój dzień; Rudolf Steiner proponował oglądać dzień wstecz, jak film. Wieczorny rachunek dnia zbiera te cztery style w jednym miejscu.
Najlepszy moment to spokojna chwila przed snem. Jeśli kończysz dzień zmęczony/a, wystarczy styl Wdzięczność; dla głębszego spojrzenia raz w tygodniu odpowiedz na trzy pytania Naikan, myśląc o jednej konkretnej osobie. Praktykowane regularnie ułatwia dostrzeganie własnych nawyków i reakcji.
Rozliczenie z samym sobą (muhasebe-i nefs) jest szczegółowo opisane przez al-Haritha al-Muhasibiego (zm. 857) i w Ihya al-Ghazalego. Yoshimoto Ishin opracował Naikan w latach 40. XX wieku; Seneka opisuje swoją wieczorną kontrolę w dziele O gniewie (III.36); codzienny Examen Ignacego i wsteczny przegląd Steinera należą do tej samej rodziny. Badania potwierdzają niewielką, ale stałą korzyść dziennika wdzięczności dla dobrostanu; badania nad Naikan i praktykami stoickimi są bardziej ograniczone. To nie jest leczenie, lecz nawyk świadomości.
Rozliczenie z samym sobą to nie samooskarżanie się; to widzenie tego, co się wydarzyło. Jeśli trzecie pytanie Naikan ("jaki kłopot sprawiłem innym?") wywołuje poczucie winy, pomiń je; jeśli doświadczyłeś/aś przemocy, w ogóle na nie nie odpowiadaj. Jeśli poczujesz zbyt duży ciężar, skorzystaj z Bezpiecznego wyjścia lub porozmawiaj ze specjalistą.