Spiegelwerk

We kijken elke dag in de spiegel, maar meestal naar ons haar of een vlek op ons gezicht. Naar onszelf kijken we nauwelijks. Deze oefening nodigt je uit om precies dat te doen: kijk een paar minuten in je eigen ogen en stel één vraag.

Je kunt een spiegel gebruiken of de voorste camera van je apparaat aanzetten. Het camerabeeld verschijnt alleen op je eigen scherm; het wordt niet opgenomen en nergens naartoe gestuurd.

Waarom de vraag "Wat ben ik?"

Het grootste deel van wat we "ik" noemen bestaat uit gewoonten, rollen en wat anderen van ons verwachten. De vraag wordt gesteld uit nieuwsgierigheid naar wat onder die lagen ligt, niet om een antwoord uit het hoofd te leren.

Dezelfde vraag komt in verschillende tradities voor. In het soefisme geldt de uitspraak "Wie zichzelf kent, kent zijn Heer" als de kern van deze zoektocht. De Indiase wijze Ramana Maharshi raadde zijn leerlingen aan alleen bij de vraag "Wie ben ik?" te blijven. En aan de ingang van de tempel van Delphi zou "Ken uzelf" hebben gestaan.

Wat kun je verwachten?

In de eerste dagen voelt het vreemd. Lachen, wegkijken en je vervelen is normaal. Op sommige dagen gebeurt er niets, op andere komt er een gevoel op waar je niet op had gerekend. Allebei komt voor.

Nog iets: als je lang in schemerlicht naar je eigen gezicht kijkt, kan het lijken alsof het verandert. De psycholoog Giovanni Caputo beschreef dat in 2010 als de "illusie van het vreemde gezicht in de spiegel". Ze ontstaat doordat het zichtsysteem went aan een vast beeld en is niets om bang voor te zijn. Als het je hindert, doe dan meer licht aan of knipper.

Voordat je begint

Het lichaam dat ik in de spiegel zie, is mijn instrument. Ik ben klaar om eerlijk naar mezelf te kijken.

Zo doe je het

1. Ga voor de spiegel staan of zitten of zet de camera aan. Zorg dat je gezicht goed verlicht is. In de ochtend, voordat de dag begint, gaat het makkelijker.
2. Kijk in je eigen pupillen. Bestudeer je gezicht niet, probeer in de blik te blijven.
3. Vraag, hardop of in gedachten: "Wat ben ik?"
4. Wacht. Je geest produceert meteen antwoorden: je naam, je beroep, je rollen. Laat ze voorbijgaan en blijf luisteren.
5. Zeg als afsluiting deze zin tegen jezelf: "Ik ben een universeel geestelijk wezen. Ik ben in deze wereld om me te ontwikkelen. Dit lichaam is mijn instrument en ik ga er goed mee om."

Waar je op moet letten

In de eerste week is 5 minuten per dag genoeg. Later kun je opbouwen naar 10 en 15 minuten als je wilt.

Je kunt de vraag ook meenemen in je dag. Als iets je uitdaagt, stop dan en vraag jezelf: "Wat moet ik hier zien?"

Als je veel moeite hebt met je lichaam of je uiterlijk, kan deze oefening zwaar zijn. Voel je dat zo, stop dan; een gesprek met een professional is dan beter.

Veelgestelde vragen

Wordt mijn camerabeeld opgenomen?

Nee. Het beeld wordt alleen in je browser getoond; het wordt niet opgenomen en gaat niet naar een server. Wil je, dan oefen je helemaal zonder camera voor een echte spiegel.

Ik moest huilen. Is dat normaal?

Ja. Lang naar jezelf kijken kan gevoelens naar boven brengen die je hebt ingehouden. Wees vriendelijk voor jezelf; als je wilt, ga je daarna verder met de Zelfcompassiepauze.

Moet ik de slotzin zeggen?

Nee. Die zin geeft de leer weer waar deze oefening uit voortkomt. Past hij niet bij je, dan is bij de vraag blijven genoeg.

Let op: De oefeningen hier zijn bedoeld om uit te rusten en bij jezelf terug te komen. Ze zijn geen medisch advies, diagnose of behandeling. Heb je een gezondheidsprobleem of gebruik je medicijnen, dan gaat voor wat je arts zegt. Voel je je tijdens een oefening niet goed, stop dan.