Concentratie

Aandacht werkt als een spier: ze wordt sterker als je haar gebruikt en raakt verspreid als je haar laat liggen. Bij deze oefening kijk je naar één punt op het scherm, en als je geest ergens anders heen gaat, breng je hem terug. Dat klinkt eenvoudig. In de eerste twee minuten merk je hoe moeilijk het is.

De methode heet in de yogatraditie trataka. De tekst Hatha Yoga Pradipika uit de vijftiende eeuw noemt haar als een van de zes reinigingsoefeningen. Eigenlijk kijk je daarbij in een kaarsvlam; hier nemen vier verschillende beelden de plaats van de vlam in.

De vier soorten focus

• Adempunt: Een licht dat met je adem groter en kleiner wordt. Terwijl je kijkt, komt ook je adem tot rust. Het makkelijkste begin.
• Heilige geometrie: Een langzaam draaiende Sri Yantra, een vorm die in de Indiase traditie al eeuwen wordt gebruikt voor aanschouwingsmeditatie.
• Diep punt: Ringen die zich vanuit het midden naar buiten verspreiden, als een steen in water. Het oog wordt vanzelf naar het midden getrokken.
• Kosmisch oog: Ringen die in elkaar ronddraaien rond een vast punt in het midden. Veel beweging, een rustig centrum.

Wat kun je verwachten?

Wie een paar weken regelmatig oefent, zegt vaak hetzelfde: als ze aan een taak beginnen, merken ze de neiging om naar hun telefoon te grijpen eerder op. Opmerken is het halve tegenhouden.

Kleine onderzoeken naar trataka melden verbeteringen bij aandachtstests, maar de steekproeven zijn klein en de resultaten niet sluitend. Zie het niet als een techniek om je brein te verbeteren, maar als een eenvoudige oefening om je aandacht te trainen.

Voordat je begint

Ik bepaal waar mijn aandacht heen gaat. Als ze afdwaalt, breng ik haar terug, meer niet.

Zo doe je het

1. Ga rechtop zitten. Het scherm staat op ooghoogte en op een armlengte afstand.
2. Kies een soort focus en een duur. Bij de eerste keer is 5 minuten genoeg.
3. Richt je blik op het midden. Knipper minder, maar forceer het niet.
4. Komt er een gedachte, ga er dan niet mee in gesprek. Merk haar op en breng je blik terug naar het midden.
5. Sluit als de tijd om is je ogen en laat ze een tijdje in het donker rusten.

Waar je op moet letten

Branden of tranen je ogen, sluit ze dan, rust uit en ga daarna verder. Doorgaan tot het pijn doet heeft geen zin.

Bewegende, draaiende beelden kunnen bij sommige mensen duizeligheid geven. Heb je epilepsie gehad of ben je lichtgevoelig, sla deze oefening dan over.

Draag je contactlenzen, dan drogen je ogen sneller uit; houd de duur kort.

Veelgestelde vragen

Mag ik niet knipperen?

Jawel. In de traditionele beschrijving kijk je zonder te knipperen, maar dat op een scherm forceren vermoeit de ogen. Knipper gerust; je blik hoeft alleen in het midden te blijven.

Helpt het om dit voor het studeren te doen?

Veel mensen gebruiken een sessie van 5 minuten als overgang voordat ze aan het werk gaan. Probeer het; als het je goeddoet, houd het dan vol.

Met welke focus begin ik?

Met het Adempunt. Het volgt je adem en geeft je geest zo een tweede houvast.

Let op: De oefeningen hier zijn bedoeld om uit te rusten en bij jezelf terug te komen. Ze zijn geen medisch advies, diagnose of behandeling. Heb je een gezondheidsprobleem of gebruik je medicijnen, dan gaat voor wat je arts zegt. Voel je je tijdens een oefening niet goed, stop dan.